Trẻ nhỏ, đặc biệt là trẻ sơ sinh, có nguy cơ cao mắc các bệnh nguy hiểm như bạch hầu, ho gà và uốn ván. Để bảo vệ con yêu ngay từ những ngày đầu đời, tiêm vắc xin Tdap đúng thời điểm là giải pháp tối ưu.
1. Vắc xin Tdap phòng ngừa những bệnh gì?
Vắc xin Tdap bảo vệ bà bầu và thai nhi khỏi ba bệnh truyền nhiễm nguy hiểm: uốn ván, bạch hầu và ho gà.
Theo khuyến cáo của Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) và Trung tâm Kiểm soát và Phòng ngừa Dịch bệnh Hoa Kỳ (CDC), phụ nữ mang thai nên tiêm vắc xin Tdap trong khoảng tuần 27 - 36 của thai kỳ.
Điều này giúp mẹ truyền kháng thể sang bé, bảo vệ trẻ khỏi bệnh ho gà ngay từ những tháng đầu đời, khi trẻ chưa được tiêm phòng.
1.1. Uốn ván (Tetanus)
Uốn ván là bệnh nguy hiểm do vi khuẩn Clostridium tetani gây ra, thường xâm nhập qua vết thương hở hoặc dụng cụ cắt rốn không tiệt trùng.
Vi khuẩn này tiết ra độc tố tetanospasmin, tấn công hệ thần kinh, gây co cứng cơ và có thể dẫn đến tử vong nếu không điều trị kịp thời.
Trẻ sơ sinh dễ mắc uốn ván nếu mẹ không được tiêm phòng trong thai kỳ, vì bé không nhận được kháng thể từ mẹ. Vì vậy, tiêm vắc xin Tdap trước hoặc trong thai kỳ là cách bảo vệ hiệu quả cho cả mẹ và bé.
1.2. Bạch hầu (Diphtheria)
Bạch hầu là bệnh truyền nhiễm cấp tính do vi khuẩn Corynebacterium diphtheriae gây ra.
Bệnh khiến vùng niêm mạc nơi vi khuẩn xâm nhập bị viêm và hình thành lớp màng giả (màng fibrin). Ngoài ra, độc tố của vi khuẩn có thể đi vào máu và gây ra những biến chứng nguy hiểm như tổn thương tim, thận, thần kinh và suy hô hấp.
Bệnh bạch hầu do vi khuẩn bạch hầu hình que gây ra
Triệu chứng ban đầu gồm sốt nhẹ, đau họng, khó nuốt, mệt mỏi. Sau 2 - 3 ngày, màng xám xuất hiện ở họng, có thể gây chảy máu nếu cố gỡ. Bệnh cần được điều trị sớm để tránh các biến chứng nghiêm trọng.
1.3. Ho gà (Pertussis)
Ho gà là bệnh hô hấp cấp tính do vi khuẩn Bordetella pertussis gây ra, lây qua giọt bắn khi ho hoặc hắt hơi. Bệnh khởi phát với triệu chứng giống cảm lạnh, sau đó chuyển thành những cơn ho rít kéo dài, có thể kèm nôn ói.
Trẻ dưới 1 tuổi, đặc biệt là trẻ chưa tiêm phòng, dễ gặp biến chứng nặng như viêm phổi hoặc tử vong. Tiêm vắc xin Tdap trong thai kỳ giúp mẹ truyền kháng thể cho bé, bảo vệ trẻ khỏi ho gà ngay sau sinh.
Cả bạch hầu, uốn ván và ho gà đều do vi khuẩn gây ra. Trong đó, bạch hầu và ho gà dễ lây từ người sang người qua dịch tiết khi ho, hắt hơi; còn uốn ván xâm nhập qua vết thương hở.
Vắc xin Tdap là biện pháp hiệu quả để bảo vệ mẹ bầu và em bé khỏi những bệnh nguy hiểm này. Đặc biệt, việc tiêm Tdap trong thai kỳ giúp bé có miễn dịch tự nhiên chống lại ho gà và uốn ván sơ sinh ngay từ những ngày đầu đời.
2. Tác dụng của vắc xin Tdap ngừa bạch hầu- uốn ván- ho gà trong thai kỳ
Khi bà bầu tiêm vắc xin Tdap, cơ thể sẽ tạo kháng thể chống lại bạch hầu, uốn ván và ho gà, sau đó truyền sang thai nhi trước khi sinh. Những kháng thể này bảo vệ bé trong vài tháng đầu đời, giúp tránh các biến chứng nguy hiểm từ các bệnh trên.
Sau khi tiêm, lượng kháng thể trong cơ thể mẹ đạt đỉnh sau khoảng 2 tuần và cần thêm 2 tuần để truyền sang bé. Vì vậy, thời điểm lý tưởng để tiêm Tdap là đầu tam cá nguyệt thứ 3 (tuần 27 - 36).
Kháng thể từ vắc xin sẽ giảm dần theo thời gian, vì vậy bà bầu cần tiêm nhắc lại Tdap trong mỗi thai kỳ. Điều này giúp các bé ở những lần mang thai sau cũng nhận đủ kháng thể để phòng bệnh hiệu quả.
Mẹ bầu nên tiêm vắc xin Tdap vào giai đoạn đầu trong tam cá nguyệt thứ 3
3. Lưu ý ở phụ nữ mang thai và cho con bú khi tiêm vắc xin Tdap
3.1. Tiêm vắc xin phòng bạch hầu, ho gà, uốn ván ở mỗi lần mang thai
Trên thực tế, lượng kháng thể đáp ứng với vắc xin phòng bạch hầu, ho gà, uốn ván trong cơ thể con người sẽ giảm dần theo thời gian. Mặc dù xét nghiệm máu có khả năng đo kháng thể chống ho gà trong cơ thể, tuy nhiên không thể biết được mức độ cần thiết đủ để bảo vệ bản thân hoặc thai nhi chống lại bệnh ho gà.
Nói cách khác, ngay cả khi phụ nữ đã từng mắc bệnh ho gà trong quá khứ hoặc đã được tiêm vắc xin trước đó, khả năng miễn dịch không phải là suốt đời. Vì vậy, người mẹ có thể tiêm vắc xin Tdap nhắc lại trong mỗi lần mang thai để thai nhi nhận được số lượng kháng thể bảo vệ lớn nhất, giúp chống lại những căn bệnh này một cách tối ưu.
3.2. Tiêm vắc xin phòng bạch hầu, ho gà, uốn ván bổ sung sau sinh
Nếu không tiêm vắc xin Tdap trong khi mang thai và chưa từng được chủng ngừa trước đây, phụ nữ sau sinh cũng có thể tiêm bổ sung vắc xin này. Phụ nữ đang cho con bú vẫn có thể tiêm Tdap một cách an toàn.
Tuy nhiên, cơ thể người mẹ cần khoảng 3 - 4 tuần sau khi tiêm vắc xin để hình thành kháng thể. Vì vậy trong thời gian này phụ nữ vẫn có nguy cơ mắc bệnh và lây nhiễm cho trẻ sơ sinh khi chăm sóc các bé. Việc chủng ngừa vắc xin Tdap sau sinh ở người mẹ không có khả năng truyền kháng thể để tạo miễn dịch cho trẻ sơ sinh. Trẻ vẫn có thể bị lây bệnh từ những người khác, bao gồm anh chị em, ông bà và những người chăm sóc trẻ.
Việc đảm bảo chủng ngừa cho tất cả những người sẽ tiếp xúc với trẻ rất tốn kém và khó thực hiện. Do đó tiêm vắc xin phòng bạch hầu, ho gà, uốn ván bổ sung sau sinh không được xem là biện pháp tối ưu.
3.3. Chỉ tiêm vắc xin phòng bạch hầu, ho gà, uốn ván một lần trong thai kỳ
Nhìn chung, khả năng miễn dịch của loại vắc xin này có hiệu quả nhưng không kéo dài như các chuyên gia mong muốn. Vì vậy dù đã chủng ngừa vắc xin trước đó (khi không có thai) nhưng thời gian chủng ngừa quá xa so với thai kỳ, Tdap vẫn được khuyến nghị dùng lại trong tuần 27 - 35 của thai kỳ để tạo kháng thể bảo vệ tối ưu cho trẻ sơ sinh.
Nhưng nếu Tdap được chỉ định tiêm sớm hơn trong thai kỳ vì đang bùng phát dịch bệnh trong cộng đồng hoặc phụ nữ trước khi mang thai vừa tiêm Tdap để phòng bệnh thì không nhất thiết phải tiêm vắc xin này khi đang mang thai vào ba tháng cuối.
4. Những đối tượng không nên tiêm vắc xin bạch hầu- uốn ván- ho gà
Vắc xin Tdap được đánh giá là an toàn cho mẹ bầu. Tuy nhiên, một số đối tượng sau cần lưu ý hoặc không nên tiêm:
- Tiền sử dị ứng nghiêm trọng: Người có phản ứng dị ứng nguy hiểm đến tính mạng sau lần tiêm vắc xin bạch hầu, uốn ván hoặc ho gà trước đó, hoặc dị ứng với bất kỳ thành phần nào của vắc xin Tdap.
- Tiền sử phản ứng thần kinh sau tiêm: Người từng bị hôn mê hoặc co giật nhiều lần trong vòng 7 ngày sau khi tiêm vắc xin DTP, DTaP (khi còn nhỏ) hoặc Tdap trước đó, trừ khi xác định được nguyên nhân khác không liên quan đến vắc xin. Trong trường hợp này, bác sĩ có thể cân nhắc tiêm vắc xin Td (chỉ uốn ván và bạch hầu).
Mẹ bầu từng bị dị ứng nên chú ý khi tiêm vắc xin Tdap
Tiêm vắc xin Tdap giúp bà bầu và trẻ sơ sinh phòng ngừa hiệu quả bạch hầu, ho gà, uốn ván, giảm rõ rệt nguy cơ mắc bệnh. Loại vắc xin này rất an toàn, đảm bảo bé sinh ra khỏe mạnh và phát triển bình thường. Hãy tiêm đúng thời điểm để mẹ và bé được bảo vệ tốt nhất!